Boris van der Ham (D66), Jan de Wit (SP) en Fred Teeven (VVD) willen af van wetsartikel 147, dat ’smalende godslastering’ verbiedt. Om twee redenen is dit verdedigbaar. Ten eerste worden gelovigen al beschermd door de wetgeving die ook voor niet-gelovigen geldt. Ten tweede is het wetsartikel in kwestie, zoals Kattekliek gisteren al schreef, sinds het Ezeltjesproces tegen Gerard Reve ’slapend’. Het wordt niet meer gebruikt om godslasterlijke uitingen (ruimschoots aanwezig in onze maatschappij) daadwerkelijk te verbieden. Bij dit laatste argument kan je hooguit opmerken dat het opvallend is dat Van der Ham & Friends geen punt maken van andere slapende artikelen in de wet (voorbeelden kan je snel genoeg vinden via Google). De drie indieners van dit voorstel tot wijziging van de wet handelen dus niet alleen op grond van rationele argumenten, ze willen hiermee ook een symbolische daad verrichten. Religie is in Nederland vooral iets van het verleden. Ik kan hen dat niet kwalijk nemen en denk dat christenen, zodra zij ergens een machtspositie krijgen, evenzeer geneigd zullen zijn ’symbolische’ wetsvoorstellen in te dienen. Zo werkt politiek nu eenmaal.
Goed, maar wat had onze jonge politicus Ed Anker (ChristenUnie) het moeilijk toen hij in debat ging met Van der Ham bij Pauw en Witteman. Blijkbaar heeft mrg. Eijk geen patent op slechte debating skills. Ik hoef daar niet nader op in te gaan: deze website somt keurig alle aspecten van Ankers wanprestatie op. De naar mijn indruk ‘lichtelijk anti-religieuze’ auteur van het stuk vat mijn eigen gedachten goed samen:
Het zou van der Ham mijns inziens gesierd hebben zijn tegenstander ter plekke de les te lezen over zijn volstrekte en overduidelijke oneerlijkheid ten aanzien van zijn motivaties, maar hij bleef, zoals altijd, vriendelijk en respectvol. De waarheid was namelijk gisteravond pijnlijk duidelijk: de christen eiste een uitzonderingspositie voor geloof zonder dat hij enig zinnig argument ten tafel kon brengen.
Helaas ging dat voor Anker, en gaat dat bij de verdediging van artikel 147 door christenen, volledig op. Niet omdat christenen zelf ook doorhebben dat hun geloof als een kaartenhuis in elkaar valt zodra het blootgesteld wordt aan onbegrensde kritiek. Dat voert genoemde website aan als ‘verzwegen motief’ van Anker, maar volgens mij zit hij ernaast.
Het ware argument dat achter Ankers standpunt zit, ligt in de christelijke visie op de overheid. De overheid dient, ook volgens de ChristenUnie, christelijk te zijn. Die partij wil geen diehard theocratie zoals de SGP dat bepleit, inclusief een verbod op moskeeën en onderdrukking van alles wat niet reformatorisch is. Maar ze wil wel een ‘theocratisch genormeerde democratie’, om de woorden van André Rouvoet te gebruiken. De ChristenUnie vergelijkt het met socialisme, dat zou pleiten voor een ’socialistisch genormeerde democratie’. Concreet houdt dit in dat anderen alle vrijheid hebben te doen en zeggen wat ze willen, maar dat wetgeving en beleid geïnspireerd zijn door de christelijke leer. Dit is dus duidelijk anders dan de overheidsvisie van D66, de VVD en de SP. Het is echter in mijn ogen onzinnig om de visie van die laatste drie partijen naar voren te schuiven als de ‘ware vrijheid’. In de discussies rondom de Algemene Wet Gelijke Behandeling wordt één ding goed duidelijk en dat is dat wat voor de een neutraliteit is, voor de ander opgelegd secularisme betekent.
Wat had Ed Anker moeten doen? Ik denk dat hij maar één ding had kunnen doen: ruiterlijk toegeven dat zijn argument om dit wetsartikel te willen behouden voor Van der Ham geen enkele waarde heeft. Doodeenvoudig omdat het argument gebaseerd is op de christelijke overheidsvisie van zijn partij. Wat dat betreft kan Anker nog wat leren van collega Van der Vlies (SGP) die in datzelfde programma zijn standpunt met betrekking tot koopzondagen vanuit zijn geloof verdedigde. Maar de ChristenUnie wil dat niet meer. Zij wil vooral afstand nemen van die enge getuigende SGP en serieus genomen worden door haar nieuwe vriendjes, het CDA en de PvdA. En die twee partijen hechten geen enkele waarde aan argumenten die gebaseerd zijn op het christelijk geloof. Dus wrong Anker zich in allerlei bochten om maar vooral niet te hoeven toegeven dat hij zijn standpunt alleen op basis van zijn geloof kon verdedigen. En daardoor verloor hij het debat kansloos.
en dan is het ook nog goed te bedenken dat artikel 147 WvS wezenlijk de godsdienstvrijheid aantast. DAT is de werkelijke betekenis van het Ezeltproces tegen Gerard Reve. In dit proces werd niet een soort atheïstisch argument tegen 147 WvS met succes ingezet. In tegendeel, de beklaagde Reve beriep zich juist op zijn diep religieuze overtuigingen die niet door de overheid getoetst kunnen worden.
Juist van gereformeerden zou je verwachten dat ze zich zouden verzetten tegen 147 WvS, als ze het begrepen hadden.
Behalve dan dat artikel 147 WvS ongetwijfeld (gok ik) de bedoeling had om het protestants-christelijke godsbeeld te beschermen. Die hele Reve kan hen vast niets schelen, sterker nog, die werd als de vijand gezien, lees ik terug in allerlei protestantse blaadjes uit die tijd. Daaruit komt een sfeer naar voren van een groep orthodoxe gereformeerden die constateert dat Reve God, zoals zij Hem zien, lastert. Waarom Reve dat doet, daarin hadden ze geen interesse.
vandaar “als ze het begrepen hadden”
Eigenlijk ben jij dus ook een D66′er. Want ik neem niet aan dat jij de achterhaalde en stiekem toch wel theocratische overheidsopvatting van de ChristenUnie deelt. Ik neem de volgende keer wel een paar lidmaatschapskaarten mee.
PS
Leuk dat je Reve er weer bijhaalt!
We zijn iig allebei liefhebber van Reve – maar ik vermoed, allebei om een andere reden.
Wat je andere opmerkingen betreft: het hele christendom is, als je het puur vanuit Nederlands perspectief bekijkt, zwaar achterhaald. Toch ben ik christen. Ik ben tegen theocratie in de vorm waarin het de vrijheid van meningsuiting en vrijheid van godsdienst van andersdenkenden inperkt. Ik ben dus ook tegen artikel 147 WvS en steun in dit geval inderdaad de motie van Van der Ham. Aan de andere kant… democratie werkt toch zo, dat de partijen die het grootste zijn grote kans hebben om in de regering te komen en dus een relatief groot deel van hun plannen kunnen realiseren. Of we nu in een secularistisch genormeerde democratie (D66), een socialistisch genormeerde democratie (PvdA) of een theocratisch genormeerde democratie (CU) wonen maakt principieel gezien geen verschil. Het enige wat verschilt is hoe men de democratie inkleurt. Ik ben ervan overtuigd dat de huidige ChristenUnie er ongeveer op die manier naar kijkt en daar sta ik dus achter. 
Waar plaats jij het CDA dan? Overigens is er wel een principieel verschil: alle partijen (behalve CU, SGP en PVV) gaan uit van de gelijkwaardigheid van mensen en respecteren het recht op zelfbeschikking. De CU wil euthanasie verbieden, de PVV de islam en de SGP allebei.
Er is een groot verschil tussen gelijkheid en gelijkwaardigheid. De CU hangt de christelijke visie aan dat alle mensen – vanaf conceptie tot aan dood – gelijkwaardig zijn, maar niet gelijk (en ook niet in een keurslijf geduwd moeten worden als waren ze gelijk).
Hoewel voorstanders van vrije euthanasie het zelden erkennen, is dit niet slechts een kwestie van al dan niet recht op zelfbeschikking.
Ik herinner me nog een aardig stukje van Koot en Bie rond de vraag “wat doen we met oma deze vakantie”, uitmondend in een pilletje voor oma zodat het gezin fijn op vakantie kon.
Als je zou kunnen garanderen dat euthanasie uitsluitend voorkomt als mensen daar zelf voor kiezen, ondanks de beschikbaarheid van uitstekende zorg (medisch, pijnbestrijding, maar zeker ook sociaal) dan zou wellicht sprake zijn van een zuivere kwestie.
Tot die tijd kan men heel goed voorstander zijn van een recht op zelfbeschikking, en tegelijk tegenstander van euthanasie.
Daar nog aan toegevoegd: het ondergaan van euthanasie is NIET strafbaar in Nederland.
Dat kan flauw klinken, maar het raakt wel de essentie van de vraag over zelfbeschikkingsrecht. Zelfmoord is, bijvoorbeeld in Engeland, tot vrij recent in diverse landen strafbaar geweest. In Nederland is zelfmoord niet strafbaar, en de CU pleit ook nergens voor strafbaarstelling. Het recht te beschikken over je eigen leven is dus niet in het geding.
Wat wel in het geding is, is het recht van artsen om zonder strafrechterlijke toets het leven van een patient te beëindigen. Dit heeft in essentie niets met het recht op zelfbeschikking te maken, maar alles met het reguleren van een (medische) dienst.
Gezien het feit dat moord radicaal in gaat tegen het recht op zelfbeschikking, en euthanasie de facto, ook al is het niet de jure, moord is in zoverre het het beëindigen van het leven van een ander is, is het juist vanuit het recht op zelfbeschikking van fundamenteel belang dat de overheid maximale garanties biedt dat niemand, ook niet een arts die beweert te handelen in het belang van de patient, het leven van een ander neemt. Het strafrecht is daar in Nederland het geëigende middel voor.
Dat artsen liever zonder bemoeienis van het strafrecht hun werk doen, of dat patienten graag hulp willen bij een pijnloze dood, kan in zichzelf moeilijk een argument zijn om het zelfbeschikkingsrecht over eigen leven te onttrekken aan de strafrechterlijke toets.
Dat dat in Nederland wel gebeurt, zonder werkelijk verzet buiten orthodox christelijke kring, wordt ook in het buitenland, bepaald niet alleen vanuit orthodox christelijke kring, met zorg geconstateerd.
CDA verhoudt zich tot ChristenUnie zoals PvdA zich verhoudt tot SP, ongeveer. Wat dat betreft had ik in mijn vorige post op de plek waar PvdA staat beter SP kunnen noemen.
Ik denk dat er wat voor te zeggen valt dat de CU tegen zelfbeschikking van de mens is. Zij vindt dat God soeverein is, keurt daarom volkssoevereiniteit af. God beschikt. Dat neemt niet weg dat ook volgens de ChristenUnie een mens vrijheid moet krijgen om zijn leven in te richten zoals hij dat wil. In die zin steunt de CU het recht op zelfbeschikking. Maar dan binnen de kaders die de wet stelt en dat is nu ook al zo. Ook nu mogen mensen niet stelen of moorden en dat vervolgens legitimeren met een beroep op hun zelfbeschikkingsrecht, daar zal ook D66 het mee eens zijn. Als je zoals de CU zelfmoord en ook euthanasie ziet als moord, dan valt het daarmee dus niet onder het zelfbeschikkingsrecht, en is het dus vrij zinloos om juist dit te gebruiken als argument om te beweren dat de CU tegen zelfbeschikkingsrecht is. Dan ontgaat me nog even de link tussen dit onderwerp en het niet ondersteunen van de gelijkwaardigheid van mensen.
Ik bedoel er mee dat de CU mensen met een andere levensovertuiging t.a.v. euthanasie geen keuzevrijheid gunt. Bovendien, maar dat heb ik in een eerdere post niet genoemd, is de CU tegen homoseksuele bestuurders en vertegenwoordigers (officieel niet maar plaatselijk worden ze wel geweerd, zie Hegger en Chan).